Droogte: we staan er samen voor

Heemraad Dirk-Siert Schoonman

Dirk-Siert Schoonman, heemraad

De maand juni is zo droog geweest dat de eerder aangelegde voorraden oppervlaktewater ‘op’ zijn. In het gebied van Waterschap Vallei en Veluwe vallen beken droog. Als waterschap grijpen we in wanneer het risico op onomkeerbare schade aan de natuur toeneemt of veiligheid van inwoners in het geding komt. We realiseren ons dat een noodzakelijke maatregel als het onttrekkingsverbod op oppervlaktewater grote schade voor de agrariër oplevert. Overigens mag grondwater wel onttrokken worden.

Klimaatverandering

We zijn ons bewust van de gevolgen van klimaatverandering. Die zijn van invloed op de omstandigheden waarin we ons werk doen. We borgen de veiligheid en leefbaarheid van onze regio op het gebied van water, nu én voor toekomstige generaties. Maar het uitvoeren van onze kerntaken gecombineerd met het snel veranderende klimaat brengt ook dilemma’s met zich mee. Dilemma’s over welke belangen voorrang krijgen. Agrariërs hebben daar nu mee te maken. Dilemma’s die waterschappen niet alleen kunnen oplossen.

Actieve rol

Kweker Martijn Heemskerk roept de waterschappen op om een meer actieve rol te pakken in tijden van droogte. Dit schreef columnist Christiaan Weijts (NRC, 5 juli). Een actieve rol pakken doen we graag. Maar wel samen.

Als het gaat om droogte zijn er op zowel de korte als de lange termijn maatregelen te nemen. Zo houden waterschappen al vanaf het voorjaar op verschillende plekken zoetwater vast om een voorraad op te slaan voor drogere perioden. Daarnaast wordt op de plekken waar dat kan zoetwater ingelaten. Op donderdag 5 juli stroomde er met veel gekletter 2,5 kuub water per seconde vanuit de Rijn door de Grebbesluis het Valleikanaal in. Door het waterpeil in dit gebied goed te managen is deze stroom water via aftakkingen verspreid in het gebied van de Gelderse Vallei. Dit om onomkeerbare schade aan de natuur in de Gelderse Vallei te voorkomen.

Bodem

Over het hele jaar gezien valt er meer regen. Er is dus gemiddeld genomen geen tekort aan zoet water. Maar het watersysteem in Nederland biedt niet genoeg ruimte om al dat water vast te houden. Als we het dus hebben over een lange termijn oplossing om zoet water beter vast te houden dan ligt de oplossing in onze bodem.

Door intensief gebruik van landbouwgrond, is de kwaliteit van de bodem achteruit gegaan. De grond is ‘dichtgereden’ waardoor water niet wordt opgenomen maar direct afvloeit naar de sloten. Een gezonde bodem daarentegen werkt als een spons en houdt water vast. Een goed watersysteem reikt dus verder dan alleen de watergangen. Maar over die bodem gaat het waterschap niet.

Grote uitdagingen

Op dit vlak werken we al veel samen met agrariërs, maar dat kan nog beter en nog concreter. We laten onze kennis door hen bijspijkeren en brengen onze kennis weer aan hen over. Een voorbeeld is het toepassen van maaisel van het waterschap als compost op agrarische percelen ter verbetering van de bodem. Zo komen we samen tot een betere sponswerking van die bodem.

Klimaatverandering stelt ons allemaal voor grote uitdagingen. Van wateroverlast tot watertekort. Als we dat samen oppakken zijn die uitdagingen een stuk minder ingewikkeld.

Gerelateerde artikelen